Eerst bouwen en dan pas kijken waar de Romeinen passen?
Geplaatst op vrijdag 10 juli 2026 Leestijd: 3 minuten
Twee weken geleden trokken we aan de bel over de vondst van het grootste Romeinse badhuis van Nederland. Zo'n vondst is juist een moment om te bedenken hoe we deze bijzondere ontdekking kunnen inpassen in de nieuwbouw die er op die plek komt.
Toch leek het erop dat de huidige plannen voor het Thermenplein gewoon doorlopen. We stelden afgelopen weken nog meer vragen. En de antwoorden stellen ons bepaald niet gerust.
Juist het gebouw dat boven op de resten van het Romeinse badhuis komt te staan, is al definitief ontworpen en bijna vergund. Zonde, want er is in onze ogen niets wat verwijst naar ons Romeinse verleden of het badhuis wat straks onder de fundamenten van dit gebouw ligt. Een zuilenrij is volgens ons niet per se Romeins. Terwijl dit gebouw al 'vast' lijkt te liggen, wordt er nog gewerkt aan het plein, de archeologische inpassing en een kunstwerk.
Eerst het gebouw ontwerpen. Daarna kijken hoe tweeduizend jaar geschiedenis er nog tussen past. Precies dát wilden we voorkomen.
De raad vroeg om een andere aanpak
Dat wilden we al in 2021. Stadspartij Nijmegen kreeg toen een meerderheid voor het amendement Maxima Cum Laude. Daarmee legde de gemeenteraad vast dat het plein én de bebouwing samen moesten worden ontworpen vanuit de rijke Romeinse geschiedenis van deze plek. Dus niet alleen een verwijzing in de bestrating of een kunstwerk achteraf. De Romeinen moesten een inspiratiebron zijn voor de architectuur én de openbare ruimte.
"Als het gebouw vrijwel definitief is voordat de verbeelding van het Romeinse verleden verder wordt uitgewerkt, dan willen wij weten waar die samenhang is gebleven", zegt raadslid Rosalie Thomassen. "Je kunt een besluit van de raad keurig in een beeldkwaliteitsplan zetten en aangeven dat er integraal naar is gekeken door verschillende disciplines. Maar uiteindelijk moet je die ambitie ook terugzien in wat er wordt gebouwd."
We hebben de kennis en de kansen. Gebruik die dan ook.
Wat ons extra verbaast: Er is een bijzondere leerstoel Geschiedenis van Nijmegen aan de Radboud Universiteit. Er is het Kenniscentrum Romeins Nederland. En binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen werkt een speciaal programmateam aan het Romeinse verleden van Gelderland.
Maar juist bij deze uitzonderlijke plek zijn zij niet bij het ontwerp betrokken.
Ja, er is een kunstenaar aan het werk. Maar waarom zetten we niet óók de mensen aan tafel die alles weten over Romeins Nijmegen, erfgoed en de vraag hoe je geschiedenis zichtbaar en beleefbaar maakt?
Stap terug
Daarom vroegen wij Stadspartij Nijmegen, CDA en VVD het college tijdens de besluitronde van 8 juli daarom om duidelijkheid.
En dienden we twee voorstellen in:
Festina lente, wat 'haast u langzaam' betekent. Met dit voorstel willen we voorkomen dat de laatste onomkeerbare stap wordt gezet voordat duidelijk is of de opdracht van de gemeenteraad uit 2021 nog kan worden waargemaakt. We hopen hiermee dat er meer herkenbare accenten aan de nieuwbouw op het Thermenplein worden toegevoegd, die recht doen aan de Romeinse geschiedenis van deze plek.
Met het voorstel Consilium sapientiae, wat 'de wijsheid bijeenbrengen' betekent, willen we ontwerpers, ontwikkelaars, de kunstenaar en deskundigen over het Romeinse verleden alsnog samen aan tafel zetten. Om te kijken wat er nú nog mogelijk is.
Want dit is de laatste grote ontwerpopgave midden in het voormalige Ulpia Noviomagus. Als we deze kans missen, krijgen we hem niet meer terug. En verdwijnt het badhuis straks onder een gebouw dat niet eens doet vermoeden dat het op het centrum van Romeins Nijmegen staat.
Helaas hebben de moties het niet gehaald. Maar we blijven ons inzetten voor het zichtbaar maken van de Romeinse geschiedenis van onze stad.
Toch leek het erop dat de huidige plannen voor het Thermenplein gewoon doorlopen. We stelden afgelopen weken nog meer vragen. En de antwoorden stellen ons bepaald niet gerust.
Juist het gebouw dat boven op de resten van het Romeinse badhuis komt te staan, is al definitief ontworpen en bijna vergund. Zonde, want er is in onze ogen niets wat verwijst naar ons Romeinse verleden of het badhuis wat straks onder de fundamenten van dit gebouw ligt. Een zuilenrij is volgens ons niet per se Romeins. Terwijl dit gebouw al 'vast' lijkt te liggen, wordt er nog gewerkt aan het plein, de archeologische inpassing en een kunstwerk.
Eerst het gebouw ontwerpen. Daarna kijken hoe tweeduizend jaar geschiedenis er nog tussen past. Precies dát wilden we voorkomen.
De raad vroeg om een andere aanpak
Dat wilden we al in 2021. Stadspartij Nijmegen kreeg toen een meerderheid voor het amendement Maxima Cum Laude. Daarmee legde de gemeenteraad vast dat het plein én de bebouwing samen moesten worden ontworpen vanuit de rijke Romeinse geschiedenis van deze plek. Dus niet alleen een verwijzing in de bestrating of een kunstwerk achteraf. De Romeinen moesten een inspiratiebron zijn voor de architectuur én de openbare ruimte.
"Als het gebouw vrijwel definitief is voordat de verbeelding van het Romeinse verleden verder wordt uitgewerkt, dan willen wij weten waar die samenhang is gebleven", zegt raadslid Rosalie Thomassen. "Je kunt een besluit van de raad keurig in een beeldkwaliteitsplan zetten en aangeven dat er integraal naar is gekeken door verschillende disciplines. Maar uiteindelijk moet je die ambitie ook terugzien in wat er wordt gebouwd."
We hebben de kennis en de kansen. Gebruik die dan ook.
Wat ons extra verbaast: Er is een bijzondere leerstoel Geschiedenis van Nijmegen aan de Radboud Universiteit. Er is het Kenniscentrum Romeins Nederland. En binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen werkt een speciaal programmateam aan het Romeinse verleden van Gelderland.
Maar juist bij deze uitzonderlijke plek zijn zij niet bij het ontwerp betrokken.
Ja, er is een kunstenaar aan het werk. Maar waarom zetten we niet óók de mensen aan tafel die alles weten over Romeins Nijmegen, erfgoed en de vraag hoe je geschiedenis zichtbaar en beleefbaar maakt?
Stap terug
Daarom vroegen wij Stadspartij Nijmegen, CDA en VVD het college tijdens de besluitronde van 8 juli daarom om duidelijkheid.
En dienden we twee voorstellen in:
Festina lente, wat 'haast u langzaam' betekent. Met dit voorstel willen we voorkomen dat de laatste onomkeerbare stap wordt gezet voordat duidelijk is of de opdracht van de gemeenteraad uit 2021 nog kan worden waargemaakt. We hopen hiermee dat er meer herkenbare accenten aan de nieuwbouw op het Thermenplein worden toegevoegd, die recht doen aan de Romeinse geschiedenis van deze plek.
Met het voorstel Consilium sapientiae, wat 'de wijsheid bijeenbrengen' betekent, willen we ontwerpers, ontwikkelaars, de kunstenaar en deskundigen over het Romeinse verleden alsnog samen aan tafel zetten. Om te kijken wat er nú nog mogelijk is.
Want dit is de laatste grote ontwerpopgave midden in het voormalige Ulpia Noviomagus. Als we deze kans missen, krijgen we hem niet meer terug. En verdwijnt het badhuis straks onder een gebouw dat niet eens doet vermoeden dat het op het centrum van Romeins Nijmegen staat.
Helaas hebben de moties het niet gehaald. Maar we blijven ons inzetten voor het zichtbaar maken van de Romeinse geschiedenis van onze stad.
